Reduce Change to Increase Improvement là một trong những công trình quan trọng nhất về cải tiến giáo dục dựa trên bằng chứng, đặc biệt trong bối cảnh các hệ thống giáo dục liên tục bị quá tải bởi cải cách, sáng kiến mới và áp lực thay đổi không ngừng. Cuốn sách được viết bởi Viviane M. J. Robinson, giáo sư danh dự tại University of Auckland, một trong những học giả hàng đầu thế giới về educational leadership và school improvement. Các nghiên cứu của bà, đặc biệt về student-centered leadership và leadership impact on learning, đã được trích dẫn rộng rãi trong chính sách và thực hành giáo dục tại nhiều quốc gia.
Thay vì kêu gọi thêm đổi mới, Reduce Change to Increase Improvement đặt ra một lập luận ngược dòng nhưng có cơ sở khoa học vững chắc rằng chính việc thay đổi quá nhiều, quá nhanh và thiếu trọng tâm mới là nguyên nhân làm suy yếu cải tiến thực chất. Giáo sư Viviane M. J. Robinson cho rằng cải tiến bền vững không đến từ việc liên tục triển khai sáng kiến mới, mà từ khả năng chọn lọc, ưu tiên và đào sâu những thay đổi thực sự có tác động đến việc học của người học.
Cấu trúc nội dung của cuốn sách
Part 1: The Problem of Change and Improvement (Vấn đề của thay đổi và cải tiến)
Phần mở đầu xác lập vấn đề trung tâm của cuốn sách, các hệ thống giáo dục và tổ chức công đang trải qua quá nhiều thay đổi nhưng lại tạo ra rất ít cải tiến thực chất. Robinson phân biệt rõ giữa thay đổi như một chuỗi sáng kiến, chính sách hoặc cấu trúc mới, và cải tiến như sự cải thiện có thể quan sát được trong kết quả của người học và cộng đồng. Thay đổi, theo nghĩa này, không tự thân mang lại giá trị nếu nó không tạo ra tác động tích cực rõ ràng. Phần này đặt nền tảng cho toàn bộ lập luận của cuốn sách: cải tiến không đến từ việc làm nhiều hơn, mà từ việc làm đúng hơn và sâu hơn.
Part 2: Understanding Theories of Action (Hiểu về các lý thuyết hành động)
Phần này đi sâu vào khái niệm lý thuyết hành động (theories of action), tức những giả định và niềm tin ngầm định định hướng cách con người ra quyết định và hành động trong tổ chức. Robinson phân biệt rõ giữa lý thuyết được tuyên bố (espoused theories), tức những điều lãnh đạo và tổ chức nói rằng họ tin tưởng, và lý thuyết đang được sử dụng (theories in use), tức những niềm tin thực sự đang chi phối hành vi hằng ngày trong thực tế vận hành.
Lập luận trung tâm của phần này là khoảng cách giữa hai loại lý thuyết nói trên chính là nguyên nhân khiến nhiều nỗ lực cải tiến không tạo ra thay đổi thực chất. Khi tổ chức chỉ điều chỉnh kế hoạch, chính sách hoặc ngôn ngữ tuyên bố mà không động chạm đến những giả định nền tảng đang dẫn dắt hành động, thay đổi chỉ diễn ra ở bề mặt. Robinson cho rằng cải tiến chỉ có thể xảy ra khi các lý thuyết hành động đang vận hành ngầm được đưa ra ánh sáng, được xem xét một cách phản tư và sẵn sàng được thay thế bằng những cách hiểu và cách làm có giá trị hơn.
Part 3: Leadership Approaches (Các cách tiếp cận lãnh đạo)
Phần này so sánh hai cách tiếp cận lãnh đạo trong cải tiến. Cách tiếp cận né tránh (bypass approach) tìm cách thúc đẩy thay đổi mà không chạm tới những niềm tin, giả định và căng thẳng nhận thức đang chi phối hành vi, thường dẫn đến thay đổi hình thức và ngắn hạn. Ngược lại, cách tiếp cận tham gia (engagement approach) yêu cầu lãnh đạo trực tiếp làm việc với các lý thuyết hành động của những người trong hệ thống, thông qua đối thoại, phản tư và phân tích bằng chứng. Robinson lập luận rằng chỉ khi lãnh đạo chấp nhận tham gia vào những chiều sâu này, cải tiến mới có khả năng diễn ra một cách bền vững.
Part 4: The Four Phases of Theory Engagement (Bốn giai đoạn của sự tham gia vào lý thuyết hành động)
Phần trung tâm của cuốn sách trình bày một khung thực hành gồm bốn giai đoạn liên kết chặt chẽ. Giai đoạn thống nhất vấn đề cần giải quyết (agree on the problem) tập trung vào việc xây dựng sự hiểu biết chung về bản chất của vấn đề và tác động của nó, thay vì chỉ đồng thuận về các biểu hiện bề mặt. Giai đoạn thăm dò lý thuyết hành động (inquire into theory) nhằm làm lộ diện các giả định và niềm tin đang dẫn dắt hành động hiện tại. Giai đoạn đánh giá giá trị (evaluate merit) yêu cầu xem xét nghiêm túc mức độ hiệu quả của các lý thuyết hiện hành so với các lựa chọn thay thế, dựa trên bằng chứng chứ không dựa trên thói quen hay sự thuận tiện. Giai đoạn triển khai và giám sát (implement and monitor) nhấn mạnh việc đưa lý thuyết mới vào thực hành kèm theo theo dõi liên tục, để kiểm tra xem thay đổi đó có thực sự tạo ra cải tiến hay không.
Part 5: Leading Improvement through Professional Learning (Dẫn dắt cải tiến thông qua học tập chuyên môn)
Phần cuối tập trung vào vai trò của học tập chuyên môn như động lực trung tâm của cải tiến. Robinson nhấn mạnh rằng cải tiến không thể được áp đặt thông qua mệnh lệnh hay quy trình, mà cần được dẫn dắt thông qua các hình thức học tập có chủ đích như huấn luyện, đối thoại phản tư và xây dựng hiểu biết tập thể. Học tập chuyên môn, trong cách tiếp cận này, là không gian để các lý thuyết hành động mới được thử nghiệm, chất vấn và tinh chỉnh. Cải tiến vì thế trở thành một quá trình học tập có kỷ luật và liên tục, thay vì một chuỗi thay đổi rời rạc.
Giá trị đối với cộng đồng YOUREORG
Reduce Change to Increase Improvement mang lại cho cộng đồng YOUREORG một khung tư duy quan trọng để tự điều chỉnh tốc độ và hướng đi của cải tiến, đặc biệt trong bối cảnh giáo dục liên tục chịu áp lực đổi mới, cải cách và sáng kiến chồng chéo. Giá trị cốt lõi của cuốn sách không nằm ở việc đề xuất thêm giải pháp hay mô hình mới, mà ở khả năng giúp các tổ chức và cá nhân dừng lại, sàng lọc và tập trung vào những thay đổi thực sự có ý nghĩa.
Ở cấp độ tổ chức và hệ sinh thái, cuốn sách giúp YOUREORG nhìn lại cách thiết kế chương trình, dự án và sáng kiến hỗ trợ người học dưới lăng kính cải tiến có trọng tâm. Thay vì mở rộng không ngừng danh mục hoạt động, tư duy của Robinson khuyến khích việc đánh giá nghiêm túc đâu là những can thiệp tạo ra khác biệt thực sự cho người học và cộng đồng, và đâu là những hoạt động nên được tinh giản, điều chỉnh hoặc dừng lại để tránh phân tán nguồn lực.
Đối với các nhà quản lý giáo dục và lãnh đạo chương trình trong hệ sinh thái YOUREORG, cuốn sách cung cấp một nền tảng lý luận vững chắc để đưa ra quyết định ưu tiên trong bối cảnh nguồn lực hạn chế. Thay vì bị cuốn theo yêu cầu thay đổi từ bên ngoài, Reduce Change to Increase Improvement giúp họ xây dựng năng lực phán đoán chiến lược, lựa chọn ít mục tiêu hơn nhưng đầu tư sâu hơn, đồng thời tạo điều kiện cho cải tiến diễn ra có hệ thống và bền vững.
Với cộng đồng giáo viên, cuốn sách mang lại một thông điệp giải phóng khỏi áp lực “phải liên tục đổi mới”. Robinson cho thấy cải tiến không đồng nghĩa với việc luôn làm thêm, học thêm hay áp dụng thêm phương pháp mới, mà là khả năng tập trung vào những thực hành cốt lõi đã được chứng minh là có giá trị, và có đủ thời gian, hỗ trợ để đào sâu và hoàn thiện chúng. Theo nghĩa đó, cuốn sách góp phần tái định nghĩa cải tiến như một quá trình học tập có chiều sâu, thay vì một chuỗi yêu cầu thay đổi liên tục từ bên ngoài.
Ở bình diện phát triển cộng đồng giáo dục, Reduce Change to Increase Improvement cung cấp cho YOUREORG một cơ sở tư duy để xây dựng các mối quan hệ hợp tác dựa trên ưu tiên chung và cam kết dài hạn, thay vì các dự án ngắn hạn mang tính phong trào. Điều này đặc biệt phù hợp với các hệ sinh thái giáo dục xã hội, nơi niềm tin, sự nhất quán và năng lực học tập tập thể là điều kiện then chốt cho tác động bền vững.
Tóm lại, cuốn sách giúp cả tổ chức, nhà quản lý và giáo viên trong hệ sinh thái YOUREORG hình thành một quan điểm cải tiến chín chắn đó là ít hơn nhưng sâu hơn, chậm hơn nhưng đúng hướng. Đây là nền tảng để theo đuổi tác động giáo dục có trách nhiệm, phù hợp với thực tế của người học và cộng đồng, thay vì chạy theo nhịp độ thay đổi không bền vững.
YOUREORG trân trọng giới thiệu series sách Books That Empower Educators tới quý thầy cô và những người đồng hành cùng giáo dục trong giảng dạy quản lý và nghiên cứu.
Ban biên tập Blog YOUREORG
EN 
VI