Trong bối cảnh giáo dục liên tục xuất hiện những phương pháp mới, khẩu hiệu đổi mới và các lời kêu gọi “lấy người học làm trung tâm”, Why Don't Students Like School?: A Cognitive Scientist Answers Questions About How the Mind Works and What It Means for the Classroom giữ một vị thế đặc biệt. Cuốn sách không tìm cách làm cho việc học trở nên hấp dẫn bằng các kỹ thuật bề nổi, mà đi thẳng vào câu hỏi cốt lõi vì sao việc học lại khó đối với não bộ con người, và điều đó có ý nghĩa gì cho thiết kế lớp học.
Daniel T Willingham là nhà tâm lý học nhận thức hàng đầu, giáo sư tại University of Virginia, và là một trong những học giả có ảnh hưởng lớn nhất trong việc đưa khoa học nhận thức vào thực hành giáo dục. Ông là fellow of the American Psychological Association, và được Tổng thống Barack Obama bổ nhiệm năm 2017 làm Thành viên Hội đồng Quốc gia về Khoa học Giáo dục Hoa Kỳ. Uy tín học thuật của Willingham được xây dựng trên nền tảng nghiên cứu nghiêm cẩn về cơ sở sinh học và nhận thức của việc học, cùng khả năng chuyển hóa khoa học thành các nguyên lý sư phạm có thể áp dụng trực tiếp trong lớp học.
Why Don't Students Like School?: A Cognitive Scientist Answers Questions About How the Mind Works and What It Means for the Classroom được hình thành từ chính những câu hỏi thực tế mà giáo viên liên tục đối mặt trong đời sống giảng dạy. Vì sao học sinh có thể nhớ từng chi tiết trên truyền hình nhưng lại nhanh chóng quên nội dung bài giảng. Vì sao không thể dạy tư duy phản biện một cách hiệu quả nếu thiếu kiến thức nền. Và vì sao nhiều phương pháp được quảng bá rộng rãi lại không phù hợp với cách não bộ thực sự vận hành. Cuốn sách không đưa ra các công thức sư phạm đơn giản, mà cung cấp một khung khoa học giúp giáo viên hiểu đúng giới hạn và tiềm năng của việc học, từ đó đưa ra những lựa chọn giảng dạy có cơ sở và bền vững hơn.
Cấu trúc nội dung của cuốn sách
Why Don't Students Like School?: A Cognitive Scientist Answers Questions About How the Mind Works and What It Means for the Classroom được tổ chức thành một chuỗi câu hỏi trung tâm phản ánh đúng những băn khoăn phổ biến nhất của giáo viên, đồng thời dẫn dắt người đọc từng bước đi sâu vào cách trí óc con người học tập và những hệ quả trực tiếp cho thực hành giảng dạy.
Chapter 1: Why Don’t Students Like School? (Vì sao học sinh không thích đi học)
Chương mở đầu đặt nền móng cho toàn bộ cuốn sách bằng cách giải thích rằng con người không được tiến hóa để suy nghĩ liên tục. Học sinh chỉ thích tư duy khi vấn đề vừa đủ khó và được hỗ trợ bởi kiến thức nền phù hợp. Việc học trở nên khó khăn không phải vì học sinh lười biếng, mà vì tư duy tiêu tốn nhiều năng lượng nhận thức.
Chapter 2: How Can I Teach Students the Skills They Need When Standardized Tests Require Only Facts? (Làm thế nào để dạy những kỹ năng cần thiết khi các kỳ thi chuẩn hóa chỉ yêu cầu ghi nhớ kiến thức)
Chương này làm rõ mối quan hệ giữa kiến thức và kỹ năng tư duy. Willingham lập luận rằng không thể phát triển tư duy bậc cao nếu thiếu nền tảng kiến thức vững chắc, đồng thời chỉ ra cách giáo viên có thể dung hòa giữa yêu cầu thi cử và mục tiêu học tập dài hạn.
Chapter 3: Why Do Students Remember Everything That’s on Television and Forget Everything I Say? (Vì sao học sinh nhớ mọi thứ trên truyền hình nhưng lại quên gần như toàn bộ điều giáo viên giảng)
Chương này phân tích vai trò của sự chú ý, trí nhớ và cấu trúc thông tin. Nội dung được tổ chức thành câu chuyện có ý nghĩa sẽ dễ ghi nhớ hơn những bài giảng rời rạc, dù chúng có được trình bày rõ ràng đến đâu.
Chapter 4: Why Is It So Hard for Students to Understand Abstract Ideas? (Vì sao học sinh gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận các khái niệm trừu tượng)
Willingham giải thích rằng tư duy trừu tượng phụ thuộc mạnh mẽ vào kinh nghiệm cụ thể và kiến thức nền. Chương này giúp giáo viên hiểu vì sao ví dụ, hình ảnh và ngữ cảnh đóng vai trò thiết yếu trong việc xây dựng hiểu biết khái niệm.
Chapter 5: Is Drilling Worth It? (Luyện tập lặp lại có thực sự cần thiết hay không)
Chương này tái khẳng định giá trị của luyện tập có chủ đích. Thay vì coi luyện tập là nhàm chán, Willingham cho thấy đây là điều kiện cần để kiến thức được tự động hóa và giải phóng năng lực tư duy cho các nhiệm vụ phức tạp hơn.
Chapter 6: What’s the Secret to Getting Students to Think Like Real Scientists, Mathematicians, and Historians? (Điều gì giúp học sinh tư duy như các nhà khoa học, toán học và sử học thực thụ)
Chương này bác bỏ quan niệm rằng tư duy chuyên môn là kỹ năng chung có thể dạy tách rời nội dung. Tư duy chuyên gia gắn chặt với tri thức chuyên ngành và được hình thành thông qua việc tiếp xúc lâu dài với các ví dụ điển hình trong từng lĩnh vực.
Chapter 7: How Should I Adjust My Teaching for Different Types of Learners? (Giáo viên nên điều chỉnh việc dạy như thế nào cho các kiểu người học khác nhau)
Willingham phản biện khái niệm phong cách học tập phổ biến, đồng thời đề xuất cách tiếp cận linh hoạt dựa trên hiểu biết về trí nhớ, sự chú ý và năng lực xử lý thông tin của người học.
Chapter 8: How Can I Help Slow Learners? (Làm thế nào để hỗ trợ những học sinh học chậm)
Chương này tập trung vào việc phân biệt giữa tốc độ học và khả năng học. Willingham chỉ ra rằng nhiều học sinh cần nhiều thời gian hơn để tự động hóa kiến thức, và giáo viên có thể hỗ trợ hiệu quả bằng cách điều chỉnh nhịp độ và mức độ luyện tập.
Chapter 9: What About My Mind? (Còn trí óc của giáo viên thì sao)
Chương cuối cùng quay lại với chính người dạy, nhấn mạnh rằng giáo viên cũng chịu những giới hạn nhận thức giống như học sinh. Việc hiểu rõ cách bản thân suy nghĩ giúp giáo viên thiết kế bài giảng thực tế hơn, bền vững hơn và tránh kiệt sức nghề nghiệp.
Giá trị đối với cộng đồng YOUREORG
Đối với cộng đồng YOUREORG, Why Don't Students Like School?: A Cognitive Scientist Answers Questions About How the Mind Works and What It Means for the Classroom đóng vai trò như một nền móng khoa học cho thực hành dạy học dựa trên bằng chứng. Cuốn sách giúp cộng đồng thoát khỏi việc chạy theo xu hướng phương pháp để quay về câu hỏi căn bản việc học diễn ra như thế nào trong não bộ người học.
Trong bối cảnh Việt Nam, nơi giáo viên vừa chịu áp lực đổi mới vừa phải đảm bảo kết quả, cách tiếp cận của Willingham mang lại một điểm tựa vững chắc. Cuốn sách giúp giáo viên hiểu rằng nhiều khó khăn trong lớp học không xuất phát từ thiếu động lực, mà từ sự không tương thích giữa thiết kế dạy học và khả năng xử lý thông tin của người học.
Với giáo viên trong hệ sinh thái YOUREORG, Why Don't Students Like School?: A Cognitive Scientist Answers Questions About How the Mind Works and What It Means for the Classroom hỗ trợ trực tiếp cho việc phát triển teacher leadership ở tầng chuyên môn. Giáo viên không chỉ biết áp dụng phương pháp, mà còn có khả năng lý giải và bảo vệ các quyết định sư phạm dựa trên khoa học nhận thức.
Cuốn sách vì thế không chỉ là tài liệu về tâm lý học nhận thức, mà là lời nhắc tỉnh táo cho cộng đồng YOUREORG rằng giáo dục bền vững không đến từ việc làm cho việc học trở nên dễ dãi, mà từ việc tôn trọng cách trí óc con người học tập và thiết kế lớp học phù hợp với thực tế đó.
YOUREORG trân trọng giới thiệu series sách Books That Empower Educators tới quý thầy cô và những người đồng hành cùng giáo dục trong giảng dạy quản lý và nghiên cứu.
Ban biên tập Blog YOUREORG
EN 
VI