Trong dòng sách viết về giáo dục và công bằng xã hội, Miseducated: A Memoir chiếm một vị trí rất đặc biệt. Cuốn sách không bắt đầu từ thành công, cũng không được xây dựng như một câu chuyện truyền cảm hứng tuyến tính. Thay vào đó, nó mở ra từ những đổ vỡ sâu nhất của một đời người và lần theo cách một con người bị hệ thống giáo dục bỏ rơi đã tự tìm lại phẩm giá trí tuệ của mình.
Brandon P Fleming là một nhà giáo dục, huấn luyện viên tranh biện tại Harvard University và là người sáng lập Harvard Diversity Project. Ông được biết đến rộng rãi như một tiếng nói có trọng lượng trong các cuộc đối thoại về giáo dục, chủng tộc và năng lực trí tuệ của học sinh da màu. Uy tín của Fleming không đến từ danh xưng học thuật đơn thuần, mà từ chính trải nghiệm sống của ông một người từng bị xem là thất bại, là ngoại lệ, là đối tượng bị loại khỏi quỹ đạo thành công của trường học.
Miseducated: A Memoir được giới thiệu bởi Cornel West như một hành trình từ đời sống ma túy, bạo lực và những giấc mơ thể thao đầy ảo tưởng đến một cuộc truy cầu nghiêm cẩn về trí tuệ và đời sống tinh thần. Điều khiến cuốn sách trở nên ám ảnh không phải là cái kết đã được biết trước Harvard mà là cách Fleming kể lại những đoạn đường tưởng chừng không thể quay đầu nơi thất bại và bạo lực đã trở thành trạng thái bình thường.
Nội dung chính của cuốn sách
Miseducated: A Memoir được tổ chức như một hành trình hồi cố mang tính phê phán, nơi ký ức cá nhân được sử dụng để soi chiếu các cấu trúc giáo dục và xã hội rộng lớn hơn.
Cuốn sách mở đầu từ aftermath of a suicide attempt (dư chấn của một lần tự sát bất thành) khi Fleming mới mười tám tuổi, bỏ học đại học và làm việc trong một nhà máy lắp ráp u ám. Không gian nhà máy hiện lên như một dystopia (phản địa đàng) nơi con người bị đồng nhất với dây chuyền sản xuất, không tiếng cười, không kết nối, không hy vọng. Đây không chỉ là bối cảnh cá nhân mà là biểu tượng cho một hệ thống đã đóng lại mọi cánh cửa đối với những người như ông.
Từ điểm chạm đó, cuốn sách lần ngược về một childhood marked by abandonment and violence (tuổi thơ bị đánh dấu bởi sự bỏ rơi và bạo lực). Fleming kể về người mẹ vắng mặt, người cha dượng bạo hành và quá trình ông học cách sinh tồn trên đường phố sớm hơn học cách tồn tại trong lớp học. Trường học không xuất hiện như nơi cứu rỗi, mà như một không gian xa lạ nơi năng lực của ông không được nhìn thấy và hành vi của ông nhanh chóng bị gắn nhãn.
Một mạch tự sự quan trọng là hoop dreams (giấc mơ bóng rổ) con đường thoát thân quen thuộc được xã hội gán cho các cậu bé da màu. Fleming không lãng mạn hóa giấc mơ ấy. Ông thẳng thắn thừa nhận rằng nếu không có chấn thương, chính ông có thể đã tự hủy hoại mình trong ảo tưởng quyền lực và danh tiếng. Sự sụp đổ của giấc mơ thể thao paradoxically (nghịch lý thay) lại mở ra khả năng sống sót.
Cuốn sách không né tránh những khoảnh khắc đen tối nhất. Fleming kể lại một incident of lust betrayal and violent revenge (biến cố liên quan đến dục vọng, phản bội và ý định trả thù bạo lực) khi ông mới mười bốn tuổi. Việc đặt chi tiết này vào trung tâm tự sự cho thấy lựa chọn đạo đức rõ ràng của tác giả không tìm sự cảm thông dễ dãi, mà buộc người đọc đối diện với sự mong manh của ranh giới giữa nạn nhân và tác nhân gây hại.
Bước ngoặt trí tuệ của Miseducated: A Memoir đến từ debate (tranh biện). Fleming phát hiện ra năng lực đặc biệt của mình trong việc lập luận, chất vấn và đối thoại. Tranh biện không chỉ là một kỹ năng học thuật, mà trở thành công cụ tái cấu trúc tư duy và nhân cách. Những cuốn tự truyện của Malcolm X và Frederick Douglass once resisted but later embraced (từng bị khước từ rồi sau đó được đón nhận) mở ra cho ông một ngôn ngữ mới để hiểu chính mình và lịch sử của cộng đồng mình.
Hành trình ấy cuối cùng dẫn Fleming đến Harvard, không như một fairy tale ending (cái kết cổ tích), mà như kết quả mong manh của hàng loạt cuộc đối đầu với ký ức, với bản thân và với một hệ thống đã từng loại bỏ ông. Cuốn sách khép lại khi Fleming đặt câu hỏi ngược lại cho xã hội không phải làm sao để tạo ra những ngoại lệ phi thường, mà làm sao để một hệ thống giáo dục không tiếp tục sản sinh những đứa trẻ bị miseducated (bị giáo dục sai lạc).
Giá trị đối với cộng đồng YOUREORG
Đối với cộng đồng YOUREORG, Miseducated: A Memoir mang giá trị nền tảng trong việc tái định nghĩa cách chúng ta hiểu về thất bại, tiềm năng và công bằng giáo dục. Cuốn sách giúp cộng đồng nhìn thấy rằng nhiều học sinh không thất bại vì thiếu năng lực, mà vì họ lớn lên trong những hệ thống không được thiết kế để nhận diện và nuôi dưỡng năng lực của họ.
Trong bối cảnh Việt Nam, nơi thành tích học tập thường được xem như thước đo đạo đức và giá trị cá nhân, câu chuyện của Fleming có sức cảnh tỉnh mạnh mẽ. Cuốn sách buộc giáo viên và nhà lãnh đạo giáo dục đặt câu hỏi về những học sinh bị gắn nhãn cá biệt, lười biếng hay thiếu động lực, và về vai trò của nhà trường trong việc tạo ra hoặc làm gián đoạn những quỹ đạo trượt dài ấy.
Với giáo viên trong hệ sinh thái YOUREORG, Miseducated: A Memoir nuôi dưỡng một dạng teacher leadership mang chiều sâu đạo đức. Giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức, mà là những người có thể mở ra hoặc đóng lại cánh cửa trí tuệ của học sinh thông qua cách nhìn nhận, kỳ vọng và tương tác hàng ngày. Cuốn sách nhắc nhở rằng việc nhìn thấy và tin vào năng lực của người học có thể là hành động mang tính cứu rỗi.
Miseducated: A Memoir vì thế không chỉ là hồi ký cá nhân. Đây là một bản tự vấn nghiêm khắc đối với giáo dục hiện đại và một lời mời gọi dành cho những cộng đồng như YOUREORG hãy kiên định với sứ mệnh xây dựng những không gian học tập nơi không ai bị bỏ lại phía sau chỉ vì họ không phù hợp với khuôn mẫu sẵn có.
YOUREORG trân trọng giới thiệu series sách Books That Empower Educators tới quý thầy cô và những người đồng hành cùng giáo dục trong giảng dạy quản lý và nghiên cứu.
Ban biên tập Blog YOUREORG
EN 
VI