Making Thinking Visible How to Promote Engagement Understanding and Independence for All Learners là một trong những công trình có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lĩnh vực đổi mới sư phạm thế kỷ 21. Cuốn sách được phát triển bởi Ron Ritchhart, Mark Church và Karin Morrison, những học giả và nhà thực hành gắn bó lâu năm với Project Zero thuộc Trường Giáo dục Sau đại học Harvard. Các tác giả nổi tiếng với các nghiên cứu nền tảng về tư duy học tập văn hóa lớp học và sự phát triển trí tuệ của người học, được trích dẫn rộng rãi trong nghiên cứu giáo dục quốc tế và ứng dụng tại hàng nghìn trường học trên toàn cầu.
Ra đời trong bối cảnh giáo dục đang dịch chuyển từ truyền đạt nội dung sang phát triển năng lực tư duy, Making Thinking Visible đặt ra một vấn đề cốt lõi tư duy của học sinh thường diễn ra âm thầm và vì thế rất dễ bị bỏ sót trong quá trình dạy học. Khi giáo viên không nhìn thấy được cách học sinh suy nghĩ, việc hỗ trợ hiểu sâu điều chỉnh dạy học và nuôi dưỡng tính độc lập trở nên hạn chế. Cuốn sách vì vậy không chỉ trả lời câu hỏi làm thế nào để học sinh tham gia nhiều hơn, mà quan trọng hơn làm thế nào để tư duy trở thành trung tâm hữu hình của lớp học.
Cấu trúc nội dung của cuốn sách
Trước khi đi vào từng phần và từng chương cụ thể, Making Thinking Visible How to Promote Engagement Understanding and Independence for All Learners cần được đọc như một công trình kiến tạo hệ thống, chứ không phải một tập hợp kỹ thuật rời rạc. Cấu trúc của cuốn sách phản ánh một logic phát triển rõ ràng từ việc xác lập lại khái niệm tư duy trong giáo dục, đến việc cung cấp các công cụ sư phạm cụ thể, và cuối cùng là xây dựng văn hóa lớp học nơi tư duy được coi trọng và nuôi dưỡng lâu dài. Các tác giả chủ đích dẫn dắt người đọc đi từ nhận thức sang thực hành, rồi từ thực hành cá nhân đến thay đổi văn hóa tổ chức, nhằm tránh tình trạng áp dụng máy móc các thinking routines mà không làm thay đổi bản chất của việc dạy và học. Vì vậy, mỗi chương không nên được xem như một đơn vị độc lập, mà như một mắt xích trong tiến trình biến tư duy từ điều vô hình, khó đo lường thành trung tâm hữu hình của trải nghiệm học tập.
Part 1: Some Thinking About Thinking (Những suy ngẫm nền tảng về tư duy)
1. Unpacking Thinking (Giải cấu trúc khái niệm tư duy)
Phần này mở đầu bằng việc tháo gỡ những hiểu lầm phổ biến về tư duy trong giáo dục, đặc biệt là việc đồng nhất tư duy với ghi nhớ hay hoàn thành hoạt động. Các tác giả vượt ra ngoài Bloom và cách tiếp cận phân bậc cứng nhắc, để xây dựng một bản đồ tư duy phong phú hơn gồm quan sát, diễn giải, kết nối, suy luận, đặt câu hỏi và phản tư. Tư duy được định vị như một quá trình động có thể quan sát và nuôi dưỡng, thay vì một năng lực trừu tượng khó nắm bắt. Một trọng tâm quan trọng của chương này là làm thế nào để giáo viên có thể nhận diện tư duy của học sinh thông qua lời nói, hành vi và sản phẩm học tập.
2. Putting Thinking at the Center of the Educational Enterprise (Đặt tư duy vào trung tâm của hoạt động giáo dục)
Chương này lập luận rằng nếu tư duy là mục tiêu cốt lõi của giáo dục, thì nó phải được đặt ở trung tâm của thiết kế dạy học. Các tác giả phân tích vai trò của tính hữu hình trong việc phục vụ cả học và dạy, cho thấy khi tư duy được làm rõ, học sinh hiểu sâu hơn và giáo viên có cơ sở để điều chỉnh giảng dạy. Chương này cũng trả lời câu hỏi làm thế nào để biến những quá trình tư duy vốn vô hình thành đối tượng quan sát, thảo luận và phát triển có chủ đích trong lớp học.
Part 2: Using Thinking Routines to Make Thinking Visible (Sử dụng các quy trình tư duy để làm cho tư duy trở nên hữu hình)
3. Introduction to Thinking Routines (Giới thiệu về các quy trình tư duy)
Chương này đặt nền móng cho khái niệm thinking routines như những cấu trúc sư phạm đơn giản nhưng có sức mạnh lâu dài. Các tác giả trình bày ba cách nhìn về thinking routines, vừa là công cụ, vừa là thói quen, vừa là phương tiện xây dựng văn hóa tư duy. Các quy trình này được tổ chức có hệ thống, giúp giáo viên lựa chọn phù hợp với mục tiêu học tập và mức độ tư duy mong muốn.
4. Routines for Introducing and Exploring Ideas (Các quy trình để giới thiệu và khám phá ý tưởng)
Phần này tập trung vào các routines như See Think Wonder, Zoom In, Think Puzzle Explore, Chalk Talk, 3 2 1 Bridge, Compass Points và The Explanation Game. Các quy trình này hỗ trợ học sinh quan sát kỹ lưỡng, đặt câu hỏi, bộc lộ giả định ban đầu và hình thành sự tò mò trí tuệ. Chúng đặc biệt hiệu quả ở giai đoạn khởi động và khám phá khái niệm mới.
5. Routines for Synthesizing and Organizing Ideas (Các quy trình để tổng hợp và tổ chức ý tưởng)
Chương này giới thiệu các routines như Headlines, CSI Color Symbol Image, Concept Maps, Connect Extend Challenge, The Micro Lab Protocol và I Used to Think Now I Think. Trọng tâm là giúp học sinh tổ chức kiến thức, nhận diện mối quan hệ giữa các ý tưởng và phản tư về sự thay đổi trong hiểu biết của bản thân. Đây là nền tảng cho việc học sâu và học có ý nghĩa.
6. Routines for Digging Deeper into Ideas (Các quy trình để đào sâu ý tưởng)
Phần này tập trung vào các routines thúc đẩy tư duy phân tích và lập luận như What Makes You Say That, Circle of Viewpoints, Step Inside, Red Light Yellow Light, Claim Support Question, Tug of War và Sentence Phrase Word. Các quy trình này khuyến khích học sinh đưa ra bằng chứng, xem xét nhiều góc nhìn và phát triển tư duy phản biện.
Part 3: Bringing the Power of Visible Thinking to Life (Đưa sức mạnh của tư duy hữu hình vào đời sống lớp học)
7. Creating a Place Where Thinking Is Valued Visible and Actively Promoted (Xây dựng môi trường nơi tư duy được coi trọng được nhìn thấy và được thúc đẩy)
Chương này mở rộng từ công cụ sang văn hóa lớp học. Các tác giả phân tích vai trò của phản tư, thời gian học tập của chính giáo viên, các cuộc đối thoại học thuật chất lượng và những lực lượng định hình văn hóa. Tư duy chỉ phát triển bền vững khi lớp học thực sự trở thành cộng đồng học tập.
8. Notes from the Field (Ghi chép từ thực tiễn)
Phần cuối trình bày các nghiên cứu tình huống thực tế, bao gồm lớp toán của Mark Church và lớp học của Sharonne Blum. Các trường hợp này cho thấy những thách thức, cạm bẫy phổ biến và các giai đoạn phát triển khi triển khai thinking routines. Phần kết luận tổng hợp những bài học cốt lõi, nhấn mạnh rằng tư duy hữu hình không phải là kỹ thuật ngắn hạn mà là một quá trình thay đổi văn hóa dạy học.
Giá trị đối với cộng đồng YOUREORG
Making Thinking Visible How to Promote Engagement Understanding and Independence for All Learners mang lại cho cộng đồng YOUREORG một nền tảng sư phạm đặc biệt phù hợp với mục tiêu dạy học chất lượng cao và bền vững. Cuốn sách giúp chuyển trọng tâm từ việc học sinh làm đúng sang việc học sinh nghĩ như thế nào, qua đó nâng cao chiều sâu của việc học ngôn ngữ và các kỹ năng học thuật.
Đối với giáo viên trong hệ sinh thái YOUREORG, cuốn sách cung cấp một ngôn ngữ chung và các cấu trúc thực hành rõ ràng để quan sát tư duy học sinh, từ đó điều chỉnh dạy học dựa trên bằng chứng trong lớp học. Việc làm cho tư duy trở nên hữu hình giúp giáo viên không chỉ đánh giá kết quả, mà hiểu được quá trình học tập, đặc biệt quan trọng với những người học có xuất phát điểm khác nhau.
Ở cấp độ người học, các thinking routines góp phần nuôi dưỡng sự chủ động khả năng tự diễn đạt suy nghĩ và tính độc lập trong học tập. Thay vì phụ thuộc vào hướng dẫn liên tục, học sinh dần hình thành thói quen suy nghĩ có cấu trúc, biết đặt câu hỏi, kết nối ý tưởng và phản tư về việc học của chính mình. Với định hướng xây dựng cộng đồng học tập công bằng và phát triển năng lực lâu dài, Making Thinking Visible đóng vai trò như một trụ cột sư phạm giúp YOUREORG kiến tạo những lớp học nơi tư duy được nhìn thấy và việc học thực sự diễn ra.
YOUREORG trân trọng giới thiệu series sách Books That Empower Educators tới quý thầy cô và những người đồng hành cùng giáo dục trong giảng dạy quản lý và nghiên cứu.
Ban biên tập Blog YOUREORG
VI 
EN